Khi phát hiện mắc bệnh đái tháo đường, mối băn khoăn lớn nhất của các bệnh nhân là ăn kiêng ra sao, ăn như thế nào để không bị tăng đường trong máu…
Thực ra, người bệnh không cần quá lo lắng kiêng khem vì sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe chung mà cũng không đạt được mục tiêu điều trị.
Đái tháo đường là một căn bệnh mãn tính, người bệnh phải sống chung suốt đời với nó. Bản chất của bệnh là do sự rối loạn chuyển hóa đường và các thành phần khác trong cơ thể như đạm, béo, các khoáng chất.
Biện pháp ưu tiên cần thiết trong điều trị đái tháo đường là thực hiện chế độ ăn kiêng. Điều này càng quan trọng hơn đối với những người mắc bệnh đái tháo đường type 2. Loại này thường gặp đa số ở người lớn tuổi, chiếm trên 90% trong các loại bệnh đái tháo đường.
Để kiểm soát tốt lượng đường trong máu và đề phòng biến chứng do bệnh xảy ra, người bệnh cần có chế độ ăn hợp lý:
Ăn đủ nhu cầu cơ thể: Được tính toán dựa trên yêu cầu cân nặng và mức độ lao động hay cường độ tập thể dục của mỗi người. Việc ăn đủ nhu cầu sẽ giúp người bệnh không bị thừa cân hoặc thiếu cân. Bởi lẽ, cân nặng cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến lượng đường trong máu bệnh nhân đái tháo đường type 2, càng dư cân thì mức độ đề kháng insulin càng nhiều.
Chỉ ăn những thực phẩm còn nguyên vẹn, ít bị chà xát hay xay nhuyễn, nghiền nát, đặc biệt là thực phẩm nhóm tinh bột. Nhóm này ảnh hưởng trực tiếp đến lượng đường trong máu sau bữa ăn. Một bữa ăn đa dạng có nhiều loại thực phẩm, nhất là sự hiện diện của nhóm rau cải đậu chứa hàm lượng chất xơ cao sẽ ngăn cản sự hấp thu đường vào máu sau bữa ăn… Các loại tinh bột như cơm, bún, mì, phở, hủ tíu, bánh mì, khoai, bắp nên giữ ổn định ở mỗi bữa ăn. Ví dụ: 1 chén cơm hoặc 1 ổ bánh mì, hoặc 1 chén rưỡi bún…
Trong lúc chế biến các món ăn, nên tránh để nhiệt độ quá cao như: chiên, nướng, hầm nhừ. Cách chế biến phù hợp là xắt miếng nấu, luộc, kho, xào…
Đối với thực phẩm giàu đạm (thịt, cá, tôm cua, trứng, đậu), ưu tiên chọn lựa là cá, thịt nạc bỏ da, sử dụng một nửa là đạm thực vật từ các loại đậu.
Đối với thực phẩm giàu chất béo (dầu, mỡ, bơ, magarine), ưu tiên chọn các loại dầu thực vật như dầu nành, dầu mè, dầu ô-liu, cá béo… để phòng tránh tăng cholesterol trong máu.
Các loại rau quả là nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ không thể thiếu được trong khẩu phần hàng ngày. Đặc biệt là nhóm rau củ, rau lá, rau đậu… Lượng rau cần thiết ít nhất cũng phải đạt 300-400g mỗi ngày. Trái cây cũng cần thiết không kém. Tuy nhiên chỉ ăn vừa đủ theo khẩu phần, dù không cung cấp nhiều năng lượng nhưng vẫn có hàm lượng đường nhất định, nếu lạm dụng quá nhiều vẫn có khả năng làm tăng đường trong máu. Trung bình có thể sử dụng 2-3 phần trái cây mỗi ngày. Một phần có thể là nửa trái thanh long, hoặc 5-6 múi bưởi hoặc 1 trái chuối hay 1 trái cam…
Với các thực phẩm như đường, muối, mỡ, hoặc các thực phẩm chế biến sẵn, các thức ăn nhanh, nước ngọt… không có lợi cho sức khỏe, người bệnh cần hạn chế tối đa, chỉ sử dụng khi cần thiết trong chế biến.
Nên tập thói quen giảm ăn mặn để phòng tránh tăng huyết áp và các nguy cơ gây đột quỵ.
Cùng với chế độ ăn hợp lý, người bệnh cần có thói quen tập thể dục mỗi ngày, phù hợp với tình trạng sức khỏe. Thời gian ít nhất khoảng 30 phút mỗi ngày và tốt nhất là 5-6 ngày trong tuần.
Thật ra, chế độ ăn kiêng của bệnh nhân đái tháo đường cũng chính là chế độ ăn lành mạnh với mọi người, vừa giúp kiểm soát lượng đường trong máu, vừa giúp phòng ngừa các bệnh mãn tính như đái tháo đường và tim mạch, ngày nay được xem là "đại dịch" toàn cầu.
BS.CK1. Nguyễn Thị Ánh Vân
(Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM)
(Theo Phụ Nữ)
|